Lepote Srbije: Čačak

Grad Čačak smešten je u centralnom delu Srbije, u Moravičkom okrugu, čiji je ujedno administrativni centar. Prostire se na površini od 636 kvadratnih kilometara, a u njemu živi oko 73 000 stanovnika. Kada se u obzir uzme aglomeracija, ovaj broj se penje na oko 115 000 stanovnika.
Cacak 8
Čačak se nalazi između opština Gornji Milanovac na severu i Lučana na jugozapadu, Požege na zapadu i Knića na istoku. Grad je najvećim delom smešten u zapadnom Pomoravlju, između pobrđa Šumadije na severu i brdsko-planinskih oblasti unutrašnjih Dinarida na jugu. Centralni deo grada čini čačanska kotlina, kroz koju protiče Zapadna Morava, smeštena između planina Jelice na jugu, Ovčara i Kablara na zapadu i Vujna na severu. Kotlina se ka istoku otvara prema kraljevačkoj kotlini.

Arheološka istraživanja potvrdila su postojanje prvih zajednica na području Čačka još iz perioda neolita. Takođe, pronađeni su ostaci iz bronzanog doba. Među najznačajnije lokalitete ubrajaju se Gradina na padinama planine Jelice i lokalitet u samom centru grada. Svakako najznačajniji nalaz je onaj iz Atenice, gde su oko 500. godine pre nove ere sahranjeni članovi tribalske aristokratije. Ovaj kraj se pod rimskom vlašću našao u drugom veku. Nekada se na mestu današnjeg Čačka nalazilo seosko naselje, u kome je jedno vreme bila smeštena Druga dalmatinska kohorta. Podelom države na dva dela, ovo područje potpada pod upravu Istočnog Rimskog Carstva. Vizantinci su započeli izgradnju nekoliko utvrđenja na planinskom području oko naselja, od kojih je najpoznatije Gradina na Jelici. Najstariji materijalni ostaci koji svedoče o životu Srba na ovom području otkriveni su na lokalitetu Kupina pod Kablarom, i datiraju se u deseti i jedanaesti vek.
Cacak 9
Čačanski kraj se, tokom vladavine Stefana Nemanje, nalazio u rukama njegovog brata Stracimira. On je, između 1172. i 1190. godine, podigao manastir Moravski Gradac, posvećen Presvetoj Bogorodici. Manastir je dobio status kraljevskog manastira, a docnije je postao sedište Gradačke episkopije. Na području episkopije, na karavanskom putu za Rudnik, razvilo se naselje Čačak. Pod ovim imenom varoš se prvi put pominje 1408. godine, u jednom dubrovačkom spisu. Čačak je teško stradao tokom turskog osvajanja Srbije. Prvi turski popis iz 1476. godine opisuje ga kao selo sa 10 kuća. Na mestu srednjevekovnog Gradca počela je da se formira turska palanka, dok je Bogorodičina crkva pretvorena u džamiju. Čačak je 1535. godine postao sedište kadiluka. Orijentalni izgled varoši nestao je tokom Bečkog rata (1683-1699), kada su je 1688. godine uništili srpski ustanici. Uoči sledećeg austrijsko-turskog rata (1716-1718), Čačak je imao oko 150 kuća. Međutim, pobedonosni Austrijanci ulaze 1717. godine u potpuno pusto mesto. Austrijska vladavina označila je obnovu Čačka. Ipak, Turci su, tokom ofanzive krajem februara 1838. godine, zauzeli i spalili Čačak. Odbeglo stanovništvo zamenili su doseljenici iz Stare Srbije, Hercegovine i Crne Gore. Prvi srpski ustanak je 1804. zahvatio čačanski kraj.
Cacak 1
Već petog aprila, ustanici su pod komandom Lazara Mutapa i Milića Drinčića ušli u varoš. Razvoj koji je Čačak počeo doživljavati naglo je prekinut 1813. godine, kada ga Turci ponovo zauzimaju. Teške represalije dovele su do novog ustanka. U selu Trnava kod Čačka, septembra 1814. izbija Hadži-Prodanova buna, koju Turci svirepo guše. Sledeće godine čačanski kraj postaje poprište najveće bitke u Drugom srpskom ustanku. U bici, koja je trajala od 25. aprila do 13. juna, poginuli su vojvode Lazar Mutap i Tanasko Rajić, kao i turski zapovednik Imšir-paša. Nakon ustanka Čačak počinje da se razvija kao nahijsko sedište. Sa oko 900 stanovnika, Čačak je tridesetih godina devetnaestog veka bio i jedna od najmanjih varoši u Srbiji. Pa ipak, 1832. godine, postaje administrativni centar jugozapadne Srbije.
Cacak 2
Dalji razvoj Čačka prekinut je dolaskom ustavobranitelja na vlast, kao i preseljenjem državnih institucija u susedne gradove. Urbanistički plan iz 1893. godine udario je temelje savremenog izgleda Čačka. Trogodišnja okupacija u Prvom svetskom ratu još jednom je prekinula ubrzani razvoj grada. Uoči Drugog svetskog rata Čačak je imao oko 13 000 stanovnika. Čačanski kraj tokom okupacije postaje najpre središte ustanka, a potom i građanskog rata između partizana i četnika. Nemci su, pored represije nad civilnim stanovništvom i progona pripadnika oba pokreta, vršili pljačku industrijskih postrojenja. Jedinice Druge proleterske divizije i 17. istočno-bosanske divizije su, uz pomoć jedinica Crvene armije, 4. decembra 1944. godine, oslobodile Čačak. Nakon rata započela je obnova i ponovna industrijalizacija grada. Broj stanovnika je višestruko porastao. U gradu su počele da rade brojne fabrike, dok su na Zapadnoj Moravi izgrađene dve hidrocentrale. Tokom NATO bombardovanja Srbije, Čačak je doživeo najveća razaranja u svojoj istoriji. Danas je Čačak privredni i kulturni centar moravičkog okruga, sa brojnim znamenitostima nezaobilaznim za sve posetioce.
Cacak 3
Konak Jovana Obrenovića je izgrađen 1835. godine, a danas se u njemu nalazi Narodni muzej, osnovan 1952. godine. U muzeju se mogu videti izložbeni predmeti iz preistorijskog i rimskog doba, potom iz Prvog i Drugog srpskog ustanka i oslobodilačkih ratova iz druge polovine devetnaestog i početka dvadesetog veka. Osim muzejske postavke, za konak Jovana Obrenovića poseduje interesantan detalj. Na njemu se nalazi jedini sačuvani grb Obrenovića u Srbiji.
Cacak 4
Umetnička galerija Nadežda Petrović je ime ponela po našoj proslavljenoj slikarki, koja je rođena upravo u Čačku. Galerija je osnovana 1961. godine i jedna je od najstarijih u Srbiji. Smeštena je u centru grada, a sadrži 400 eksponata u dva izložbena prostora. Osim toga, galerija je domaćin brojnih manifestacija, od kojih je najpoznatija Memorijal Nadežde Petrović.
Cacak 5
Spomen kosturnica – Spomenik ratnicima 4 vere nalazi se na Gradskom groblju u Čačku. Spomen kosturnica je podignuta 1934. godine, a posvećena je ratnicima koji su, na području Čačka, poginuli tokom Balkanskih i Prvog svetskog rata. Na spomeniku se nalaze uklesani simboli četiri verske zajednice, pravoslavne, katoličke, islamske i jevrejske.

Rimske terme se nalaze u centru grada, kod hotela Beograd. Građene su krajem trećeg ili početkom četvrtog veka. Na njima se mogu uočiti tragovi razaranja i obnove, a smatra se da su konačno prestale da se upotrebljavaju krajem petog veka. Ovaj jedinstveni arheološki lokalitet, iako nije potpuno adaptiran za posete, privlači veliku pažnju posetilaca Čačka.
Cacak 6
Spomenik Tanasku Rajiću nalazi se na brdu Ljubić. Podignut je od grubo tesanog granita u obliku stuba, visine 8 metara. Tanasko Rajić poginuo je u bici 1815. godine, odbivši da se odvoji od topova, iako su Turci nadirali u njegovom pravcu. Detalj odbrane topova predstavljen je na reljefnoj ploči u bronzi.

Spomenik vojvodi Stepi Stepanoviću nalazi se ispred pošte na glavnom šetalištu u centru Čačka. Vojvoda Stepa preminuo je 1929. godine u Čačku, a na spomeniku podignutom u njegovu čast predstavljen je u stojećem stavu visine 245 cm. Ogradu spomenika sačinjavaju kameni obelisci, na kojima su upisani nazivi mesta u kojima je izvojevao pobede.

Crkva Vaznesenja Gospodnjeg, nekadašnji manastir Bogorodica Gradačka, je zadužbina Stracimira, brata Stefana Nemanje. Smatra se da je crkva izgrađena između 1179. i 1190. godine. U više navrata crkva je pretvarana u džamiju, a u hrišćanski hram je poslednji put pretvorena 1834. godine, kada je posvećena Vaznesenju Gospodnjem. Obnova crkve vršena je u nekoliko navrata, poslednji put od 2010. do 2011., godine.
Cacak 7
Ovčar Banja nalazi se na 17 kilometara od Čačka, u Ovčarko – Kablarskoj klisuri. Smeštena je na visini od 278 metara, u jedinstvenom ambijentu sačinjenom od prirodnih i kulturno – istorijskih znamenitosti. Odlikuju je termalna voda temperature od 36 – 38 stepeni celzijusa, mikrotermalna klima, čist vazduh i očuvana flora i fauna.

Ovčarsko – kablarski manastiri nalaze se u istoimenoj klisuri, kroz koju Zapadna Morava meandrira, jednoj od najlepših u Srbiji. Klisura je usečena između planina Ovčar i Kablar, sastavljenih od škriljaca sa blagim nagibima ispunjenih šumovitim zaravnima. Takođe, lepoti klisure doprinose i dva veštačka jezera sa hidrocentralama Ovčar Banja i Međuvršje. Ovčarsko – Kablarsku klisuru krasi 10 manastira, zbog čega je ovaj kraj dobio ime Srpska Sveta Gora. To su manastiri: Blagoveštenje, Ilinje, Jovanje, Nikolje, Uspenje, Vavedenje, Vaznesenje, Preobraženje, Svete Trojice i Sretenje. Pored pomenutih manastira, u klisuri se, uklesana u Kablar, nalazi Isposnica Svetog Save.
Cacak 10
Čačak ima još mnogo toga da ponudi. Ovo je grad izuzetnih kulturnih i prirodnih vrednosti, i svakako zaslužuje da se nađe na mapi turističkih destinacija u Srbiji.
Izvor: destinacijeusrbiji.rs
Foto: Google slike, Wikimedia, Marko Kosovčić

Najnovije

air transport

budihuman
Zanimljive Destinacije