Zanimljive Destinacije

Manastir Gradac: Putopis iz nemanjićke metropole

Ibar je ime reke, ali i stari naziv za oblast rečnog sliva koji je bio kičma nemanjićke Srbije. Ibarskim putevima po planinskim vododelnicama kretali su iz Pomorja ili ka njemu bezbrojni trgovački karavani, a s njima i zanatlije, umetnici, hodočanici, vojnici najamnici, lutalice i prosjaci.
Manastir Gradac 1
Svi su hrlili ka ibarskim trgovima, civilnim naseljima i pijacama sa svom robom koja se mogla zamisliti u to doba. Ona se plaćala zlatnim i srebrnim prahom iz rudokopa srpskih planina, o čijem su bogatstvu putopisci širili fantastične legende.

Najveće među trgovištima nalazilo se na desetak kilometara nizvodno od današnje Raške, na mestu gde se surova klisura širi u zatalasanu zelenu dolinu između Kopaonika i Golije. I danas na istom mestu, kod ušća reke Brvenice u Ibar, gde su prelaz čekali karavani, stoji most i kraj njega restorani i moteli puni putnika koji uživaju u kvalitetnoj i pristupačnoj kuhinji i pogledu na monumentalno, strmo brdo. Reč je ostatku nekadašnjeg vulkana koji dominira okolinom i na čijim se obroncima i šiljastom vrhu nalaze skromni ostaci zaboravljene nemanjićke tvrđave Brvenik, koja je u doba procvata srednjovekovne Srbije bila jedna od najvažnijih.

Na Gradinu, kako je zovu Brveničani, uprkos napornom usponu, rado se penju ljubitelji prirode, da bi uživali u veličanstvenom pogledu na Brveničku župu, koja se prostirala i na dolinu reke Brvenice uz koju je vijugao karavanski put s Primorja. On se sa sure Golije spuštao kraj manastira Gradac, bele prelepe zadužbine kraljice Jelene Anžujske, koji su gradili najbolji majstori, građevinari, klesari i slikari toga doba. Zato su u arhitekturi ove svetinje, gde je prosvećena vladarka otvorila i prvu žensku školu u Srbiji, pomešani raška škola graditeljstva, romanika i gotika.
Manastir Gradac 2
Na vremena kada je Gradac bio na civilizacijskoj magistrali podseća stara manastirska kapija okrenuta prema Goliji sa koje su se spuštali dubrovački i kotorski brdski konjići natovareni luksuznom robom i tovarne životinje rudara Sasa sa Golije koji su na trg nosili dragocene metale i kovine. Oni su se na putu kraj Brvenice, danas asfaltiranom i udobnom, polako mimoilazili s karavanima natovarenim zlatnim i srebrnim prahom srpskih rudokopa, ali i voskom, vunom, medom...

Te šarene povorke u kojima su se mešali jezici - srpski, nemački, italijanski, latinski, grčki, ugarski - dolazile su ili odlazile sa Brveničkog trga, trgovačke metropole. Arheolozi kažu da je ovaj prostor od praistorije bio mesto ukrštanja civilizacijskih ruta, o čemu svedoče nalazi, od rimskog novca do luksuzne španske keramike.

Na postojanje velikog grada i pre nemanjićkog Brvenika ukazuje crkva Stara Pavlica u selu Pavlica, uobičajeni orijentir putnicima kroz dolinu Ibra. Posvećena je apostolu Pavlu i predstavlja ostatak manastira za koji se pretpostavlja da je izgrađen u 9. veku. Tokom izgradnje železnice najveći deo hrama je uništen, a preostali deo kao da lebdi, što deluje upečatljivo na posetioce obližnjeg izletišta s izvorima ledene vode. Tačno vreme nastanka, ime ktitora i patron hrama su nepoznati, a Stara Pavlica je jedinstvena u srpskoj srednjovekovnoj arhitekturi. Postoje pretpostavke da je crkva sagrađena u vreme kad i Hram Svetog Petra i Pavla u Rasu, a da je, kao i on, utemeljena na mestu gde su po predanju propovedali apostoli i njihovi prvi učenici.
Manastir Gradac 3
Kraj Stare Pavlice svoju zadužbinu su krajem 14. veka podigli kosovski junaci Lazar i Stefan Musić, sinovi čelnika Muse i Dragane, sestre kneza Lazara. Ova crkva neobične arhitekture privlači mnoge hodočasnike. Pod tvrđavom Brvenik, na seoskom groblju nalaze su ostaci Crkve Svetog Nikole, zaštitnika putnika, koji je u 13. veku kao zadužbinu podigao knez Dabiša. Odatle put nastavlja pored dvadesetak metara visoke crvene Devojačke stene, s koje je skočila mlada Brveničanka koja je radije odabrala smrt nego da joj Turci ukaljaju čast. Posle 12 kilometara stiže se do ženskog manastira Gradac, zadužbine Jelene Anžujske, čije mlade obrazovane monahinje na najbolji način čuvaju uspomenu na veliku srpsku kraljicu.

KAKO DOĆI?
Od skretanja sa Ibarske magistrale u Brveniku do manastira Gradac ljubitelji prirode mogu stići za tri sata laganim hodom prateći tok kristalno bistre Brvenice. Automobilom se stiže mnogo brže, ali se propušata mnogo od lepote prirode zaštićenog parka biosfere Golija, na čijem ulazu vas dočekuje kliktanje surih orlova. Srednje rešenje je doći od Brvenika vozilom ili autobusom do sela u dolini Brvenice, u Gradac ili Rudno na Goliji, gde se domaćini bave seoskim turizmom, a zatim se posvetiti uživanju u nedirnutoj prirodi.

Izvor: B. Subašić; Večernje Novosti
Foto: Večernje Novosti, zzskv.rs
blog comments powered by Disqus
brankovina-selo-slavne-srpske-istorije

Brankovina, selo slavne srpske istorije

Nedaleko od Valjeva nalazi se selo Brankovina, koje je tokom devetnaestog veka steklo svoju slavu, kroz dramatične događaje tog vremena. Zato ga, s pravom zovu „selo puno istorije“. Ovo selo je zavičaj...Opširnije
vodopad-skakavac-skriveni-dragulj-loznice

Vodopad Skakavac, skriveni dragulj Loznice

Na samo 7 km od centra Loznice, okružen šumom planine Gučevo, na tromeđi sela Budimlija, Paskovac i Trbušnica, ugnezdio se skriveni dragulj ovog kraja - vodopad Skakavac. Malo je Lozničana koji znaju...Opširnije
blago-istocne-srbije-koje-morate-otkriti

Blago istočne Srbije koje morate otkriti

Avanturu, predivnu prirodu i pravo opuštanje - sve ovo ćete pronaći na Borskom jezeru, blagu istočne Srbije koje tek treba da otkriju mnogi naši turisti. Doduše, ovo bajkovito mesto na oko 250 kilometara...Opširnije
najpopularniji-prirodni-vidikovci-srbije

Najpopularniji prirodni vidikovci Srbije

Predstavljamo vam mali odabir prirodnih lepota koje u Srbiji postoje i koje su s dostupnošću tehnologije doživele pravu renesansu. Ukoliko se nađete u ovim delovima Srbije, ne propustite da pored...Opširnije
dan-u-srbiji-iz-ugla-dusana-stojancevica-video

Dan u Srbiji iz ugla Dušana Stojančevića (Video)

Dušan Stojančević, fotograf i snimatelj iz Beograda, napravio je prelep video sačinjen od fotografija različitih krajeva Srbije tokom četiri godišnja doba. U opisu njegovog videa koji je objavio na...Opširnije
ulice-prelepog-praga-u-4k-rezoluciji

Ulice prelepog Praga u 4K rezoluciji

Kanal "Cities in 4K" na Jutjubu nastavlja svoje putovanje gradovima Evrope, a poslednja destinacija bio je glavni grad Češke Republike – prelepi Prag. Istorijska prestonica Češke, odnosno Bohemije, 14....Opširnije
cudesni-vidici-rajca-i-suvobora

Čudesni vidici Rajca i Suvobora

Vrhunska zimska avantura i rekreacija mogu se doživeti i na samo nešto više od sat vremena putovanja od Beograda, na sto kilometara udaljenom Rajcu i Suvoboru. Za razliku od pomodnih zimskih centara...Opširnije
sta-tacno-predstavljaju-hotelske-zvezdice

Šta tačno predstavljaju hotelske zvezdice

Da li ste ikada razmišljali o tome šta označavaju zvezdice pored naziva hotela? Osnovnu razliku svi znamo - više zvezdica, luksuzniji hotel. Međutim, da li ste znali da se iza svih tih zvezdica kriju...Opširnije
semetesko-jezero-cudo-prirode-u-srcu-kopaonika

Semeteško jezero: Čudo prirode u srcu Kopaonika

Semeteško jezero na Kopaoniku – jezero koje u sebi krije jedan zanimljiv prirodni fenomen - jezero po kojem ostrva plove. Ovde možeš da uradiš ono što su samo bogovi mogli: da budeš, bar za kratko,...Opširnije
divlji-konji-u-divljini-suve-planine

Divlji konji u divljini Suve planine

U svojoj zelenoj oazi, visoko gore, na nadmorskoj visini od oko 1.600 metara, u vrletima gorostasne Suve planine, gde može da se oslušne tišina, uživaju u divljini i bezgraničnoj slobodi. Divlji konji,...Opširnije
prica-o-lepotama-zaboravljenog-sela-gostusa

Priča o lepotama zaboravljenog sela Gostuša

Na krajnjem istoku zemlje, na obroncima Stare planine i 30 kilometara udaljeno od Pirota, nalazi se selo Gostuša. Duh minulog vremena i tradicija čuvanja stoke, pravljenja gastronomskih specijaliteta i...Opširnije
top-8-destinacija-na-kojima-se-leto-nikad-ne-zavrsava

Top 8 destinacija na kojima se leto nikad ne završava

Nakon dugog toplog leta, stigao je i deveti mesec. Počela je škola, godišnji odmori su gotovi, a ni temperature nisu više toliko visoke. Ali, da li biste nakon malog odmora ipak otišli negde gde je...Opširnije