Nacionalni parkovi Srbije: Đerdap

U svetu je registrovano oko 7.000 nacionalnih parkova ( područja sa većim brojem raznovrsnih prirodnih ekosistema od nacionalnog značaja, istaknutih odlika i kulturnog nasleđa u kome čovek živi usklađeno sa prirodom). Na toj listi su i “Đerdap”, “Fruška Gora”, “Kopaonik”, “Šar planina” i “Tara”.
Svojim ukupnim vrednostima nacionalni parkovi nadilaze granice Srbije i uključeni su u Evropsku federaciju nacionalnih parkovaEUROPARC
Nacionalni park Đerdap reprezentuje jedinstvo prirodne i kulturne baštine Srbije. Priobalni pojas Dunava u Đerdapu bio je nastanjen još u neolitu, a o kontinuitetu življenja svedoče otkrivene arheološke vrednosti – od monumentalne kulture neolita, Lepenskog Vira, preko spomenika antičkog i srednjevekovnog perioda, do savremenog doba. Đerdap, takozvana Gvozdena vrata, hiljadama godina je izazov za putnike, trgovce, ratnike i mirotvorce. 
 
Klisura Đerdapa i prirodno područje uz klisuru, kao prostorna celina, površine 63 608 hektara, sa izuzetnim kulturno-istorijskim vrednostima, značajnim prirodnim ekosistemima po sastavu izuzetne vrednosti i retkosti, objektima izvorne flore i faune i dobro očuvanim šumama prirodnog sastava i izuzetnog izgleda, od 1974. godine stavljeni su pod zaštitu kao nacionalni park. 
Istraživanja flore početa su u davnoj prošlosti. Koliko je Đerdapsko područje bilo i ostalo zanimljivo za botaničare – floriste i fitogeografe – svedoči podatak da je Josif Pančić, tokom istraživanja flore Kneževine Srbije, čak 12 puta, u periodu od 1853. do 1876. godine, bio u Đerdapu i njegovoj okolini, uključujući podunavske peščare s jedne i druge strane klisure. 
 
Danas su na ovom području čak 43 vrste biljaka, životinja i gljiva strogo zaštićene, a 124 zaštićene. 
 
Takođe, veliko je bogastvo životinjskog sveta, pre svega zbog očuvanosti raznovrsnih staništa koja daju dobre uslove za opstanak tako velikog broja životinjskih vrsta. 
 
Od Golupca do Kladova, Dunav protiče kroz najlepšu klisuru Evrope. Ovi predeli su i u geološkom, morfološkom i prostornom smislu najinteresantniji i najatraktivniji. Morfološke odlike Đerdapa ukazuju da je klisura nastala sukcesivnim usecanjem Dunava u planinski masiv Karpata, ostavljajući strme i mestimično vertikalne strane koje se izdižu iznad rečnog nivoa i do 800 metara.
Đerdap čine četiri klisure: Golubačka klisura, Gospođin Vir, Kazan i Sipska klisura.
 
U geomorfološkom smislu pod Đerdapom se danas podrazumeva najveća, najdublja i najlepša klisura Evrope, koja odvaja Banatske planine od planina istočne Srbije i spaja Panonski, sa Vlaško-pontijskim basenom. 
Zanimljivo tumačenje nastanka dunavske klisure razvio je Jovan Cvijić koji je pošao od činjenice, da su pre 10 miliona godina Panonski i Vlaško-pontijski basen bili ispunjeni morima iz kojih su izvirivala ostrva (Fruška gora, Avala i dr.). Ova dva mora su bila odvojena niskim Karpato-balkanskim planinskim vencem, a između njih, po trasi današnjeg Dunava, postojala je na nekoliko mesta veza u vidu moreouzina. Kasnije je nivo Vlaško-pontijskog mora počeo da opada, pa se tako prelivala voda iz višeg, Panonskog, u niže, Vlaško-pontijsko, more. Tako je Dunav nasledio osobinu otoke, a tragovi daljeg produbljavanja sačuvani su u vidu Terasa. 
 
Druga grupa naučnika misli, pak, da je dunavska klisura nastala u trenutku kad je počelo da se spušta Vlaško-pontijsko more i tom prilikom se jedna reka uvukla u suprotan sliv, te je tako povukla i obrnula reku iz panonskog sliva u Vlaško-pontijsko more. Tako se formiralo rečno korito budućeg Dunava kroz Đerdapsku klisuru. Da li je ovo pitanje nastanka Đerdapa definitivno rešeno, još uvek se ne zna, ali se njime naučnici i dalje bave. 
 
Nacionalni park Đerdap možete posetiti tokom čitave godine. Uz obilazak atraktivnih vidikovaca, šetnju pešačkim stazama, posetu Vizitorskom centru u Donjem Milanovcu, Nacionalni park Đerdap upoznaćete i kroz Golubački grad, Lepenski vir, Trajanovu tablu i Dianu na Karatašu, suvenire i gastronomske specijalitete tamošnjih ugostitelja.
 
IZVOR: Status; B92
 

Najnovije

air transport

budihuman
Zanimljive Destinacije